Dwuletnie badanie brytyjskich naukowców pokazuje, że osoby pijące codziennie napoje zero chudły podobnie jak te pijące wyłącznie wodę. Różnica między grupami wyniosła zaledwie 1,1 kg przez dwa lata. Są jednak istotne zastrzeżenia: badanie sfinansowała organizacja branży napojowej, a WHO nadal zaleca rezygnację ze wszystkich napojów gazowanych. Wyjaśniamy, co wyniki naprawdę oznaczają dla osoby na diecie.
Przez lata pokutowało przekonanie, że napoje gazowane bez cukru, choć mają mniej kalorii, mogą sabotować odchudzanie przez wzmożony apetyt. Dwuletnie badanie naukowców z Wielkiej Brytanii pokazuje, że to niepotwierdzone obawy, osoby pijące „zerówki” chudły podobnie jak te, które piły tylko wodę. Ale zanim sięgniesz po puszkę, warto wiedzieć, co dokładnie te wyniki znaczą i czego nie znaczą.
Najważniejsze:
- Uczestnicy pijący codziennie napoje zero i ci pijący wyłącznie wodę schudli podobną ilość kilogramów w ciągu dwóch lat.
- Różnica między grupami wyniosła 1,1 kg na przestrzeni 24 miesięcy, to około 0,05 kg miesięcznie, czyli praktycznie pomijalnie mało.
- Różnice w obwodzie talii, biodrach i spadku spożycia cukru były porównywalne w obu grupach.
- Poczucie głodu rosło w obu grupach w podobnym stopniu, bez istotnej różnicy statystycznej.
- Badanie sfinansowała organizacja branży napojowej, to istotny kontekst przy ocenie wyników.
- WHO nadal zaleca rezygnację ze wszystkich napojów gazowanych przy odchudzaniu, również tych bezcukrowych.
Skąd w ogóle obawy o słodziki?
Słodkie napoje gazowane od lat wskazywane są jako jeden z czynników napędzających epidemię nadwagi i chorób metabolicznych na świecie. W odpowiedzi wiele krajów wprowadziło podatek cukrowy, dyskusja na ten temat toczy się m.in. w Niemczech. Napoje typu zero, słodzone substancjami bezkalorycznymi lub niskokalorycznymi, miały być zdrowszą alternatywą. Problem w tym, że od dawna krążyły podejrzenia, iż słodziki mogą nasilać uczucie głodu i w efekcie utrudniać zrzucanie wagi, zamiast w tym pomagać. To właśnie ta obawa, choć do tej pory słabo udokumentowana w długoterminowych badaniach, sprawiła, że nawet WHO podchodzi do zerówek z rezerwą.
Jak wyglądało badanie
Zespół pod kierunkiem Joanne Harrold z University of Liverpool postanowił sprawdzić to twierdzenie w praktyce. W dwuletnim badaniu wzięło udział blisko 500 osób z nadwagą. Uczestników losowo podzielono na dwie grupy. Jedna dostawała codziennie dwie darmowe porcje po 330 ml wybranych przez siebie napojów zero, druga piła wyłącznie wodę i miała zakaz sięgania po napoje bezcukrowe przez cały czas trwania badania. Wszyscy przeszli trzymiesięczny, ustrukturyzowany program odchudzania, a potem fazę stabilizacji wagi, najpierw pod opieką specjalistów, później samodzielnie.
Słoń w pokoju: kto zapłacił za badanie?
Finansowanie zapewniła American Beverage Association, organizacja lobbingowa amerykańskiej branży napojowej, która dostarczyła również wszystkie napoje użyte w eksperymencie. Badacze zapewniają, że przy prowadzeniu i analizie wyników mieli pełną swobodę, a sponsor nie ingerował w metodologię ani interpretację danych.
To ważna informacja, której nie należy zbywać jednym zdaniem. Konflikt interesów w badaniach naukowych nie oznacza automatycznie, że wyniki są fałszywe, ale może wpływać na subtelne decyzje metodologiczne: dobór grupy porównawczej, sposób zadawania pytań o apetyt, interpretację granicznych wyników. Niezależne powtórzenie tego badania przez jednostki bez powiązań z przemysłem napojowym byłoby znacznie mocniejszym dowodem. Na razie takich replikacji brak. Czytając wyniki, warto mieć to z tyłu głowy.
Wyniki po dwóch latach: co mówią liczby
Po dwóch latach różnica między grupami okazała się nieistotna statystycznie. Obie schudły w podobnym tempie, a obwód talii i bioder zmniejszył się u wszystkich w zbliżonym stopniu. Spadek spożycia cukru wyglądał podobnie niezależnie od grupy.
| Grupa | Średni spadek masy ciała | Szacunkowy spadek miesięcznie |
|---|---|---|
| Woda | 3,7 kg | ok. 0,15 kg/miesiąc |
| Napoje zero | 4,8 kg | ok. 0,20 kg/miesiąc |
Różnica między grupami to 1,1 kg w ciągu 24 miesięcy, czyli mniej więcej 0,05 kg miesięcznie. To wynik korzystniejszy dla grupy pijącej zerówki, ale na tyle mały, że naukowcy uznali go za statystycznie nieistotny. Innymi słowy: nie ma podstaw, by twierdzić, że napoje zero pomagają schudnąć bardziej niż woda, ale też nie ma podstaw, by twierdzić, że przeszkadzają.
Cholesterol, cukier, ciśnienie: małe różnice, duże pytania
Naukowcy zauważyli drobne różnice w parametrach metabolicznych. U osób pijących wodę nieco spadł poziom cholesterolu, podczas gdy u grupy pijącej napoje zero lekko wzrósł. W grupie wodnej obniżył się też długoterminowy poziom cukru we krwi oraz ciśnienie tętnicze.
Tu warto zatrzymać się na chwilę przy pojęciu, które może wprowadzać w błąd: różnice były statystycznie istotne, ale klinicznie nieistotne. Statystyczna istotność mówi, że zaobserwowane różnice najprawdopodobniej nie są przypadkowe. Kliniczna nieistotność oznacza, że są one zbyt małe, żeby realnie wpłynąć na zdrowie konkretnej osoby. Mówiąc prościej: tak, różnice istniały naprawdę, ale były tak drobne, że żaden lekarz nie zmieniłby leczenia pacjenta na ich podstawie.
A co z apetytem: sedno całej dyskusji
To właśnie kwestia głodu była sercem całej dyskusji wokół słodzików. Badacze pytali uczestników o odczuwany apetyt w porównaniu do stanu sprzed rozpoczęcia programu odchudzania. Obie grupy zgłosiły lekki wzrost uczucia głodu, nieco silniejszy u osób pijących napoje zero, jednak różnica między grupami nie była istotna statystycznie. Harrold podsumowała, że wyniki pokazują, iż obawy dotyczące tego, że słodziki mogą zaburzać apetyt lub prowadzić do przyrostu masy ciała, nie potwierdzają się w rygorystycznym, długoterminowym badaniu z randomizacją.
Wniosek praktyczny: co wybrać?
Dla kogoś, kto próbuje schudnąć i nie wyobraża sobie rezygnacji ze wszystkich słodkich napojów, wyniki tego badania są umiarkowanie dobrą wiadomością. Zamiana cukrowej coli na wersję zero nie wydaje się szkodzić postępom w odchudzaniu, a jednocześnie pozwala ograniczyć spożycie cukru. Jason Halford, współautor badania, zwraca uwagę, że dotąd w międzynarodowej dyskusji brakowało tak długofalowych dowodów klinicznych, a napoje słodzone substancjami bezkalorycznymi stanowią skuteczną alternatywę dla napojów słodzonych cukrem.
Warto jednak pamiętać, że Światowa Organizacja Zdrowia w swoich aktualnych wytycznych zaleca osobom chcącym schudnąć rezygnację z napojów gazowanych w ogóle, również tych bezcukrowych. Badanie z Liverpoolu nie podważa tej rekomendacji, pokazuje natomiast, że jeśli ktoś i tak sięga po napoje gazowane, wersja zero nie jest gorszym wyborem z punktu widzenia samego odchudzania.
Praktyczna hierarchia wygląda więc tak: najlepszym wyborem pozostaje woda. Jeśli jednak całkowita rezygnacja ze słodkich napojów jest dla Ciebie niemożliwa lub stanowiłaby barierę nie do przeskoczenia w długoterminowej zmianie nawyków, napój zero to rozsądny kompromis, lepszy niż pełnosłodzona alternatywa, gorszy niż zwykła woda.
Najczęściej zadawane pytania
Czy napoje zero przeszkadzają w odchudzaniu?
Według dwuletniego badania naukowców z University of Liverpool nie, osoby pijące codziennie napoje zero chudły podobnie jak te pijące wyłącznie wodę. Różnica między grupami była pomijalnie mała i statystycznie nieistotna.
Ile napojów zero można pić dziennie bez ryzyka?
W opisywanym badaniu uczestnicy dostawali dwie porcje po 330 ml dziennie i to na takiej dawce opierają się jego wyniki. Badanie nie analizowało skutków wyższego spożycia, więc trudno na tej podstawie oceniać bezpieczeństwo większych ilości. Źródło nie podaje szczegółowych rekomendacji co do maksymalnej liczby puszek.
Jakie słodziki były używane w badaniu?
Źródło nie precyzuje, które konkretnie substancje słodzące znajdowały się w badanych napojach, uczestnicy sami wybierali napoje zero spośród dostępnych opcji. To jedna z luk, którą przyszłe badania powinny uzupełnić.
Czy słodziki zwiększają uczucie głodu?
Obie badane grupy zgłosiły lekki wzrost apetytu w trakcie programu odchudzania, ale różnica między grupą pijącą napoje zero a grupą pijącą wodę nie była statystycznie istotna. Obawa, że słodziki nasilają głód, nie potwierdziła się w tym badaniu.
Kto finansował badanie i czy to ma znaczenie?
Badanie sfinansowała American Beverage Association, organizacja lobbingowa amerykańskiej branży napojowej, która dostarczyła też napoje użyte w eksperymencie. Badacze zapewniają o pełnej swobodzie naukowej. Konflikt interesów nie przekreśla wyników, ale uzasadnia ostrożność, niezależne replikacje tego badania wzmocniłyby wiarygodność wniosków.
Co zaleca WHO w sprawie napojów gazowanych przy odchudzaniu?
Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje osobom chcącym schudnąć rezygnację ze wszystkich napojów gazowanych, w tym tych bezcukrowych typu zero. Omawiane badanie nie zmienia tej rekomendacji, pokazuje jedynie, że zerówki są lepszym wyborem niż napoje z cukrem.
Materiał przygotowany z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji.
Fot. Shameel mukkath / Pexels
Komentarze (0)