Gianni Infantino przez niemal dekadę budował wizerunek reformatora FIFA. Dziś europejska federacja otwarcie mówi o utracie zaufania, a angielska FA wycofała poparcie dla jego reelekcji. Sprawdzamy fakty: kim jest syn włoskich emigrantów ze szwajcarskiej prowincji, który stał się najpotężniejszym i najbardziej kontrowersyjnym człowiekiem w światowej piłce nożnej.
Gianni Infantino przez niemal dekadę budował wizerunek reformatora, który wyciągnął FIFA z największego skandalu korupcyjnego w historii sportu. Tymczasem europejska federacja otwarcie mówi o utracie zaufania do niego, a angielska FA wyraziła sprzeciw wobec jego działań. Jak syn włoskich emigrantów z prowincjonalnej Szwajcarii stał się jednocześnie najpotężniejszym i najbardziej kwestionowanym człowiekiem w światowej piłce nożnej?
Najważniejsze:
- Infantino kieruje FIFA od lutego 2016 roku, wygrał wybory w drugiej turze, zdobywając 115 głosów, pokonując kandydatów z Bahrajnu, Jordanii i Francji
- Jako posiadacz podwójnego obywatelstwa, szwajcarskiego i włoskiego, jest pierwszym Włochem na czele FIFA
- UEFA określiła jego plan sprzedaży udziałów w rozgrywkach mundialowych prywatnym inwestorom jako nieprzejrzysty i oświadczyła utratę zaufania do prezydenta
- Karierę w strukturach piłkarskich budował przez ponad szesnaście lat: od małego centrum badawczego w Neuchâtel do gabinetu szefa FIFA
- Kontrowersje towarzyszą mu od początku prezydentury: powiązania z Panama Papers, zarzuty dotyczące prywatnych wydatków pokrywanych przez FIFA oraz kontrowersyjne kontakty z prokuratorami
Syn emigrantów z włoskiej prowincji
Infantino urodził się 23 marca 1970 roku w Brig-Glis, niewielkim mieście w szwajcarskim kantonie Valais. Oboje jego rodziców to Włosi: ojciec wywodzi się z Reggio di Calabria na południu Italii, matka pochodzi z Val Camonica w Lombardii. Po osiedleniu się w Szwajcarii ojciec podjął pracę na kolei, a matka prowadziła kiosk. Ta emigrancka biografia nie jest bez znaczenia, Infantino do dziś się na nią powołuje, budując most między zamożnymi a uboższymi federacjami FIFA. Ukończył studia na Uniwersytecie we Fryburgu, a zawodową drogę rozpoczął jako sekretarz generalny Międzynarodowego Centrum Studiów Sportowych przy Uniwersytecie w Neuchâtel.
Szesnaście lat wspinaczki przez struktury UEFA
W sierpniu 2000 roku Infantino dołączył do UEFA. W styczniu 2004 roku objął stanowisko Dyrektora Wydziału Prawnego i Licencjonowania Klubów. W lutym 2007 roku przejął obowiązki dyrektora wykonawczego po Larsie-Christerze Olssonie, a od 1 października 2009 roku sprawował funkcję sekretarza generalnego, obejmując stanowisko po Davidzie Taylorze. Siedem lat jako numer dwa europejskiej federacji ukształtowało jego styl zarządzania i zbudowało polityczny kapitał, który później pozwolił mu sięgnąć po fotel szefa FIFA.
Jako sekretarz generalny UEFA Infantino stał za kilkoma decyzjami, które trwale zmieniły krajobraz europejskiej piłki:
- W maju 2010 roku wprowadzono zasady Finansowego Fair Play UEFA, mechanizm ograniczający niekontrolowane zadłużanie się klubów i uzależnienie od właścicieli pompujących gotówkę bez pokrycia w przychodach
- Nadzorował poszerzenie mistrzostw Europy 2016 we Francji do formatu 24 reprezentacji, co istotnie zwiększyło liczbę uczestników turnieju
- Uczestniczył w tworzeniu koncepcji Ligi Narodów oraz formatu mistrzostw Europy 2020 rozgrywanych w dwunastu miastach (ostatecznie odbyły się w jedenastu)
- W 2009 roku mierzył się ze skandalem ustawiania meczów w europejskich pucharach przez gangi zajmujące się kupowaniem wyników
- W 2015 roku prowadził negocjacje z rządem Grecji, kiedy Grecki Związek Piłki Nożnej był zagrożony zawieszeniem w związku z ingerencją państwa w struktury piłkarskie
Właśnie w UEFA, a nie w FIFA, Infantino uczył się, jak przekonywać do siebie małe federacje, poprawił wówczas wsparcie komercyjne dla mniejszych krajowych związków piłkarskich, co stało się jego politycznym znakiem rozpoznawczym.
Wybory 2016: pierwszy Włoch na czele FIFA
26 października 2015 roku Komitet Wykonawczy UEFA udzielił Infantino formalnego poparcia w wyborach na przewodniczącego FIFA. Kandydaturę potwierdził tego samego dnia. W kampanii obiecywał między innymi poszerzenie mistrzostw świata do czterdziestu uczestniczących reprezentacji.
26 lutego 2016 roku wygrał wybory w drugiej turze, zdobywając 115 głosów. Pokonał bahrajńskiego szejka Salmana Bin Ibrahima Al Khalifę, który uzyskał 88 głosów, jordańskiego księcia Alego ibn Husajna z wynikiem 4 głosów oraz Francuza Jérôme’a Champagne’a, na którego nie oddano ani jednego głosu. Rozkład głosów jest wymowny: Infantino wygrał nie dlatego, że był kandydatem Europy, lecz dlatego, że zdołał przekonać do siebie federacje z Afryki, Azji i obu Ameryk, i ta koalicja polityczna pozostaje fundamentem jego władzy.
Dzięki podwójnemu obywatelstwu, szwajcarskiemu i włoskiemu, stał się pierwszym Włochem wybranym na to stanowisko. Od 10 stycznia 2020 roku jest też członkiem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.
Chronologia kariery: dorobek i cienie
| Stanowisko | Okres | Kluczowy dorobek / cień nad kadencją |
|---|---|---|
| Sekretarz generalny CIES, Neuchâtel | do 2000 | Start kariery w strukturach akademicko-sportowych |
| Dyrektor prawny i licencjonowania UEFA | 2004–2007 | Budowa systemu licencjonowania klubów |
| Dyrektor wykonawczy / sekretarz generalny UEFA | 2007–2016 | Finansowy Fair Play, rozszerzenie Euro, koncepcja Ligi Narodów; skandal z ustawianiem meczów 2009 |
| Przewodniczący FIFA | od lutego 2016 | 115 głosów w drugiej turze; kontrowersje etyczne od pierwszych miesięcy kadencji |
| Członek MKOl | od stycznia 2020 | Poszerzenie wpływów poza struktury piłki nożnej |
Prawa kobiet w Iranie: rzadki przykład skutecznej presji
Po rewolucji islamskiej z 1979 roku Iran zakazał kobietom wstępu na stadiony podczas meczów męskich drużyn. Infantino wielokrotnie ostrzegał irański związek piłkarski oraz władze państwowe w tej sprawie, przez wiele lat bez widocznego skutku.
Przełomem stała się tragedia: 8 września 2019 roku Sahar Khodayari dokonała samopodpalenia po tym, jak została aresztowana za próbę wejścia na Stadion Azadi w Teheranie. Zmarła dzień później w wyniku odniesionych poparzeń. Dziewiętnaście września 2019 roku Infantino wydał oficjalne oświadczenie w tej sprawie. Kilka tygodni później, 10 października 2019 roku, ponad 3500 kobiet zasiadło na trybunach Stadionu Azadi, by obejrzeć mecz eliminacyjny mistrzostw świata 2022 między reprezentacją Iranu a reprezentacją Kambodży. Był to pierwszy taki przypadek od czterech dekad i jeden z nielicznych momentów prezydentury Infantino, który trudno poddać politycznej krytyce.
Seria kontrowersji: od Panama Papers po prywatne wydatki z kasy FIFA
Kontrowersje pojawiły się niemal natychmiast po wyborze. W 2016 roku dokumenty Panama Papers ujawniły, że UEFA jako instytucja zawarła układy z osobami objętymi śledztwem korupcyjnym w FIFA, jednocześnie zaprzeczając jakimkolwiek relacjom z tymi osobami. Infantino oświadczył wówczas, że jest „przerażony” tymi raportami i że nigdy osobiście nie zajmował się zaangażowanymi stronami, nie przyznał się do błędu ani nie wyjaśnił szczegółów kontraktów zawartych przez UEFA.
W lipcu 2016 roku izba śledcza Komisji Etyki FIFA przesłuchała Infantino w związku z podejrzeniem złamania kodeksu etycznego organizacji. Śledztwo koncentrowało się na trzech obszarach: licznych lotach odbytych przez niego w pierwszych miesiącach kadencji, procesach rekrutacyjnych w biurze przewodniczącego oraz odmowie podpisania przez Infantino umowy określającej jego stosunek pracy z FIFA.
Wyciekł też dokument wskazujący, że Infantino obciążył FIFA kosztami o charakterze prywatnym, w tym:
- 8795 funtów brytyjskich za materace w jego domu
- 6829 funtów brytyjskich za maszynę do ćwiczeń stepperowych
- 1086 funtów brytyjskich za smoking
- 677 funtów brytyjskich na kwiaty
- 132 funty brytyjskie na pranie osobiste
Wystawił FIFA rachunek za zewnętrznego kierowcę dla swojej rodziny i doradców podczas jego nieobecności. Mimo ujawnienia tych informacji, sprawa wydatków i zarządzania nie została formalnie zbadana przez komisję etyki, co samo w sobie stało się przedmiotem krytyki.
Odrębną kwestię stanowił potencjalny konflikt interesów: zarówno Rosja, jak i Katar, kolejno gospodarze mistrzostw świata 2018 i 2022, zorganizowali dla Infantino prywatne odrzutowce, kiedy ten akceptował ich specjalne traktowanie.
Kryzys zaufania: plan prywatyzacji dochodów mundialowych i bunt UEFA
Najpoważniejszy kryzys w historii jego prezydentury dotyczył planu dopuszczenia prywatnych inwestorów do udziałów w rozgrywkach mundialowych za pośrednictwem struktury określanej jako FIFA Forward Enterprise. UEFA nazwała to porozumienie nieprzejrzystym, zakulisowym układem i oświadczyła wprost, że straciła zaufanie do Infantino jako prezydenta. Angielska federacja piłkarska formalnie wycofała swoje poparcie dla jego reelekcji, przekazując w tej sprawie oficjalne pismo.
Plan, choć ostatecznie wycofany, otworzył fundamentalne pytanie, które UEFA formułuje wprost: kto faktycznie decydowałby o piłce nożnej, gdyby prywatni inwestorzy uzyskali udziały w mundialowych rozgrywkach? Dla federacji utrzymujących się głównie z wypłat FIFA taka zmiana oznaczałaby, że środki przepływałyby przez struktury korporacyjne, a nie przez przejrzyste mechanizmy redystrybucji. FIFA na jednym ze spotkań przyznała, że doszło do błędów, i złożyła przeprosiny. UEFA uznała to za odpowiedź niewystarczającą i podtrzymała swoje stanowisko. Bunt UEFA ma charakter polityczny, ale FIFA skupia znacznie więcej federacji niż sama Europa, i ta arytmetyka głosów może decydować o tym, czy Infantino utrzyma władzę.
Podzielony świat piłki: kto jest z Infantino, kto przeciw
Mimo europejskiego nacisku Infantino zachował poparcie federacji z Ameryki Południowej i Afryki. Federacje Meksyku i Argentyny, odpowiednio współgospodarz i wicemistrz ostatniego mundialu, potwierdziły swoje wsparcie. Jedynym krajem, który jawnie zadeklarował, że nie zagłosuje za reelekcją Infantino, jest Jordania. Konfederacja obejmująca Amerykę Północną i Karaiby wydała oświadczenie krytyczne wobec planu inwestycyjnego, lecz nie poszła tak daleko jak UEFA w deklaracji utraty zaufania.
Ta geografia poparcia nie jest przypadkowa. Infantino od początku budował swoją bazę polityczną na federacjach spoza Europy, często poprzez obietnice większego wsparcia finansowego i szerszej reprezentacji w strukturach FIFA. Europejski bunt jest doniosły wizerunkowo, ale przy obecnym układzie głosów w FIFA niekoniecznie musi okazać się decydujący dla jego ambicji reelekcji.
Najczęściej zadawane pytania
Kogo pokonał Infantino w wyborach w 2016 roku?
W drugiej turze wyborów 26 lutego 2016 roku Infantino zdobył wymaganą większość głosów. Pokonał bahrajńskiego szejka Salmana Bin Ibrahima Al Khalifę, jordańskiego księcia Alego ibn Husajna oraz Francuza Jérôme’a Champagne’a.
Dlaczego UEFA mówi o utracie zaufania do Infantino, skoro plan FIFA Forward Enterprise został wycofany?
UEFA uznała, że sam fakt przygotowania i promowania takiego planu, opisywanego przez europejską federację jako zakulisowy i nieprzejrzysty układ, świadczy o sposobie sprawowania władzy przez Infantino. Przeprosiny złożone przez FIFA nie zmieniły tej oceny. UEFA podkreśliła, że wyrazy poparcia ze strony osób bezpośrednio zależnych od prezydenta niczego w tej kwestii nie zmieniają.
Co konkretnie oznaczałaby sprzedaż udziałów w mundialowych rozgrywkach prywatnym inwestorom?
Plan zakładał dopuszczenie prywatnego kapitału do struktury zarządzającej dochodami z rozgrywek organizowanych przez FIFA. UEFA obawiała się, że taki mechanizm zaburzyłby przejrzystość finansów FIFA i zmienił strukturę przepływu środków do federacji członkowskich, bez ich wiedzy i zgody.
Jakie są najważniejsze kontrowersje z całej kariery Infantino?
Można je podzielić na cztery kategorie: powiązanie z dokumentami Panama Papers dotyczące kontraktów telewizyjnych UEFA z podmiotami objętymi śledztwem korupcyjnym; zarzuty przed komisją etyki FIFA w 2016 roku dotyczące podróży służbowych i procesów rekrutacyjnych; ujawnione dokumenty wskazujące na pokrywanie przez FIFA prywatnych wydatków Infantino; oraz plan dopuszczenia inwestorów prywatnych do rozgrywek mundialowych, który wywołał bezprecedensowy sprzeciw UEFA.
Czy Infantino ma szansę na reelekcję mimo oporu Europy?
Na podstawie dostępnych informacji poparcie dla Infantino zadeklarowały federacje z Ameryki Południowej i Afryki, a także federacje Meksyku i Argentyny. Jedyną federacją, która wprost zapowiedziała głosowanie przeciw niemu, jest Jordania. FIFA skupia znacznie więcej federacji niż sama UEFA, a Infantino od początku swojej prezydentury budował siłę polityczną na sojuszach poza Europą, co może okazać się kluczowe przy ewentualnym głosowaniu nad reelekcją.
Fot. FIFA / Wikimedia Commons (Public domain)
Komentarze (0)