Ubisoft zaczynał od dystrybucji oprogramowania w Bretanii, a dziś jest właścicielem takich marek jak Assassin's Creed, Far Cry i Rayman. Historia firmy to opowieść o rodzinnej przedsiębiorczości, globalnej ekspansji i coraz trudniejszej walce z realiami rynku gier AAA – w tym o zwolnieniach, próbie przejęcia przez Electronic Arts i zamknięciu polskiego oddziału.
Zanim powstał Assassin’s Creed, Far Cry czy Just Dance, pięciu braci z Bretanii zajmowało się wspieraniem rolników i dystrybucją oprogramowania. Ubisoft, dziś jeden z największych wydawców gier wideo na świecie, wyrósł z rodzinnego biznesu dystrybucyjnego. Firma ma za sobą blisko cztery dekady historii, i przed sobą najtrudniejszy moment finansowy od lat.
Najważniejsze:
- Ubisoft powstał w 1986 roku z inicjatywy rodzeństwa Guillemot, których rodzina prowadziła firmę wspierającą rolników w Bretanii
- Przełom komercyjny i artystyczny przyniosła platformówka Rayman z 1995 roku, wymyślona przez Michela Ancela, to ona wyznaczyła kierunek dalszego rozwoju wydawcy
- W 2004 roku Electronic Arts wykupiło blisko jedną piątą akcji Ubisoftu, wywołując spekulacje o wrogim przejęciu; gdyby do niego doszło, europejski game dev wyglądałby dziś zupełnie inaczej, jednak EA ostatecznie sprzedało swoje udziały
- Firma odnotowała silny spadek przychodów w 2024 roku i w 2025 roku zwolniła 700 pracowników, to nie korekta, lecz sygnał głębokiej zmiany modelu biznesowego całego sektora AAA
Od obsługi rolników do dystrybucji oprogramowania
Historia Ubisoftu nie zaczyna się przy konsoli ani stole montażowym, lecz przy stodole. Rodzina Guillemot prowadziła w bretońskiej prowincji Francji firmę obsługującą miejscowych rolników, z rozgałęzieniami także w Wielkiej Brytanii. Piątka synów, dziś znana jako założyciele jednego z największych wydawców gier na świecie, jeszcze przed podjęciem studiów pomagała rodzicom przy sprzedaży, dystrybucji, księgowości i zarządzaniu. To właśnie w tamtym środowisku bracia nauczyli się, jak działa łańcuch dostaw i gdzie leżą marże.
Tak w 1986 roku powstało Ubi Soft Entertainment, formalnie zarejestrowane we Francji.
Kolejne lata to intensywna współpraca z zagranicznymi wydawcami: Ubisoft nawiązał współpracę z takimi firmami jak Electronic Arts, Sierra On-Line i MicroProse, które zaczęły rozpowszechniać gry Ubisoftu. To właśnie ta sieć kontaktów i wiedza o dystrybucji pozwoliły firmie myśleć o własnej produkcji, kiedy rynek gier zaczął dynamicznie rosnąć.
Rayman i narodziny własnego języka twórczego
We wczesnych latach dziewięćdziesiątych Ubisoft zdecydował się na krok, który odróżnia firmy dystrybucyjne od prawdziwych wydawców: zaczął inwestować w produkcję własnych tytułów. W 1994 roku, w Montreuil we Francji, otwarto studio, które miało skupić kilkadziesiąt osób pracujących nad oryginalną grą platformową. Postać Raymana, bezramiennego bohatera, wymyślił Michel Ancel.
Gra trafiła na rynek w 1995 roku i stała się pierwszym naprawdę dużym sukcesem komercyjnym i krytycznym Ubisoftu. Rayman nie był tylko produktem, był dowodem, że europejskie studio może tworzyć tytuły konkurujące z ofertą japońskich i amerykańskich gigantów. Dla Ubisoftu oznaczało to wiarygodność na rynku i argument za dalszą ekspansją.
Debiut giełdowy i wyścig po cały świat
Rok 1996 przyniósł dwa przełomy. Po pierwsze, Ubisoft wszedł na giełdę, otwierając sobie dostęp do kapitału niezbędnego do skalowania działalności. Po drugie, firma ruszyła z ekspansją poza Europę, wśród pierwszych nowych lokalizacji znalazły się Szanghaj i Montreal, do których dołączył też Milan. Każde z tych miast reprezentowało inny rynek i inny pulę talentów, a Ubisoft świadomie budował zdywersyfikowaną geograficznie strukturę produkcyjną.
Na przełomie wieków ekspansja przyspieszyła. W 2000 roku firma przejęła Red Storm Entertainment, studio założone przez pisarza Toma Clancy’ego, uzyskując tym samym prawa do jednej z najbardziej rozpoznawalnych marek w grach akcji. Rok później do grupy dołączyło Blue Byte Software, twórcy strategicznej serii osadniczej, poszerzając portfolio o segment zupełnie inny niż dotychczasowe tytuły akcji. W 2003 roku firma działała już w ponad dwudziestu krajach, a jej katalog obejmował takie tytuły jak Splinter Cell, Prince of Persia: Piaski czasu, XIII czy Rainbow Six 3: Raven Shield.
Dekada wzrostu i to, czego nie udało się utrzymać
Na początku lat dwutysięcznych Ubisoft notował regularne wzrosty przychodów rok do roku. Firma zatrudniała wówczas ponad dwa i pół tysiąca osób, z czego zdecydowana większość pracowała bezpośrednio przy produkcji gier. To były czasy, gdy model kosztownych tytułów AAA wydawał się prosty do skalowania: im więcej studiów, im więcej deweloperów, tym więcej gier i większe przychody.
| Okres rozliczeniowy | Przychody Ubisoftu | Dynamika rok do roku |
|---|---|---|
| 2002–2003 | 453 mln euro | – |
| 2003–2004 | 508 mln euro | wzrost o ponad 12% |
Wzrost przekraczający dwanaście procent rok do roku to imponujące tempo, ale też tempo, którego utrzymanie przez kolejne dwie dekady okazało się niemożliwe. Branża gier zmieniła się fundamentalnie: gracze przesiedli się na platformy mobilne i subskrypcyjne, segment free-to-play wyciągnął uwagę milionów użytkowników, którzy kiedyś kupowali pudełkowe tytuły w pełnej cenie. Inflacja uderzyła w budżety konsumentów, a koszty produkcji gier AAA rosły szybciej niż przychody ze sprzedaży. Pandemiczny boom nakręcił chwilowo wyniki całej branży, ale po jego wygaśnięciu wiele firm, nie tylko Ubisoft, zderzyło się z bolesną korektą.
Efekt: silny spadek przychodów w 2024 roku i decyzja o zwolnieniu siedmiuset pracowników w 2025 roku. Dla porównania, w szczycie ekspansji firma zatrudniała ponad dwa tysiące trzysta osób. Dziś sieć studiów jest rozbudowana bardziej niż kiedykolwiek wcześniej, ale zamiast rekrutować, firma redukuje zatrudnienie. To odwrócenie kierunku, które dobrze oddaje skalę obecnego kryzysu.
Próba przejęcia przez Electronic Arts, co by było, gdyby…
Grudzień 2004 roku przyniósł moment, który mógł trwale zmienić mapę branży. Electronic Arts wykupiło niemal jedną piątą udziałów Ubisoftu, co natychmiast wywołało spekulacje o planowanym wrogim przejęciu francuskiej firmy. EA było wówczas dominującym graczem na rynku amerykańskim, a wchłonięcie Ubisoftu oznaczałoby przejęcie jednego z niewielu znaczących niezależnych wydawców europejskich, wraz z jego markami, studiami i talentami.
Gdyby do przejęcia doszło, część marek zostałaby zapewne wygaszona lub podporządkowana strategii EA, a produkcja przeniesiona. Ubisoft zachowałby się prawdopodobnie podobnie jak wiele studiów pochłoniętych przez duże korporacje: zniknąłby jako samodzielny byt, a jego tożsamość stopniowo rozmyłaby się w strukturach nabywcy. Do przejęcia jednak nie doszło, a kilka lat później EA sprzedało swoje udziały. Ubisoft pozostał niezależny i do dziś jest jedną z nielicznych liczących się firm w branży, które nie stanowią części większego konglomeratu, co w obecnym krajobrazie konsolidacji (przejęcia Activision Blizzard, Bethesdy, ZeniMaxu) jest ewenementem.
Polski rozdział: dystrybucja, polonizacja i zamknięcie
W 2008 roku, podczas targów Games Convention w Lipsku, Ubisoft zapowiedział otwarcie oddziału w Warszawie. Miał on odpowiadać za dystrybucję tytułów firmy w Polsce oraz za ich polonizację, w tym po raz pierwszy na konsole. Pierwszą grą przygotowaną w ten sposób był Far Cry 2. Ubisoft Polska działał przez kilkanaście lat jako lokalny punkt kontaktu z polskim rynkiem, ale z czasem oddział zakończył działalność. Wpisuje się to w szerszy obraz porządkowania struktury firmy, Polska nie była jedynym rynkiem, na którym Ubisoft zdecydował się ograniczyć lokalną obecność.
Sieć studiów: globalny atut czy kosztowny balast?
Ubisoft wciąż utrzymuje jedną z najbardziej rozbudowanych sieci produkcyjnych w branży: oddziały w dwudziestu krajach, w tym rozwijające się studia w Montrealu, Toronto, Barcelonie, Düsseldorfie, Mediolanie i wielu innych miastach. Do tego dochodzą jednostki w Szanghaju, Singapurze, Tokio, Bukareszcie, São Paulo i kilkunastu innych lokalizacjach.
W 2003 roku, przy mniejszym zatrudnieniu i mniejszych przychodach, firma działała w ponad dwudziestu krajach, dziś liczba ta jest podobna. Sieć więc nie skurczyła się znacząco, ale też nie rośnie w dawnym tempie. Logika jest prosta: w czasach wzrostu globalna sieć studiów to przewaga, dostęp do zróżnicowanych talentów, bliskość lokalnych rynków, możliwość równoległej produkcji. W czasach cięć ta sama sieć staje się kosztem stałym trudnym do szybkiego zredukowania. Każde studio to umowy, infrastruktura, zobowiązania pracownicze i biurokratyczny ciężar koordynacji między strefami czasowymi. Jeśli Ubisoft zwalnia siedemset osób, ale nie zamyka studiów masowo, oznacza to, że przycina zatrudnienie wewnątrz istniejących struktur, co może być mniej efektywne niż głębsza konsolidacja.
Czy tak rozległa infrastruktura to w obecnych warunkach przewaga? Logicznie rzecz biorąc, przy rosnących kosztach i malejących przychodach raczej ciężar niż atut. Odpowiedź na to pytanie Ubisoft będzie musiał dać nie słowami, lecz decyzjami w najbliższych latach.
Portfolio marek i kierownictwo
Niezależnie od turbulencji finansowych Ubisoft pozostaje właścicielem portfela marek rozpoznawalnych globalnie. Wśród najważniejszych serii wymienić można Anno, Assassin’s Creed, Driver, Far Cry, Just Dance, Prince of Persia, Rabbids, Rayman, gry z licencją Toma Clancy’ego oraz Watch Dogs. Firmą kieruje Yves Guillemot, jeden z pięciu braci założycieli, którzy zdecydowali, że bretońska firma dystrybucyjna powinna zacząć wydawać gry. Dziś pełni funkcję prezesa i dyrektora generalnego.
Najczęściej zadawane pytania
Kto i kiedy założył Ubisoft?
Firmę założyło w 1986 roku we Francji pięciu braci z rodziny Guillemot: Christian, Claude, Gérard, Michel i Yves. Wyrośli z rodzinnego biznesu wspierającego rolników w Bretanii; doświadczenie w dystrybucji i sprzedaży pozwoliło im szybko zbudować sieć kontaktów w branży oprogramowania.
Jaka gra przyniosła Ubisoftowi pierwszy przełomowy sukces?
Była to platformówka Rayman, wydana w 1995 roku, której postać wymyślił Michel Ancel. To ona ustawiła Ubisoft na mapie branży jako twórcę zdolnego do rywalizacji z największymi wydawcami.
Dlaczego Ubisoft przeżywa dziś kryzys finansowy?
Źródła wskazują na silny spadek przychodów w 2024 roku i zwolnienie siedmiuset pracowników w 2025, ale nie wymieniają jednej przyczyny. Z analizy sytuacji branżowej wynika, że złożyły się na to co najmniej: rosnące koszty produkcji tytułów AAA, przesunięcie graczy w stronę platform subskrypcyjnych i modeli free-to-play, korekta po pandemicznym boomie oraz nasilona konkurencja. Problem nie dotyczy wyłącznie Ubisoftu, podobne cięcia ogłaszały w ostatnich latach inne duże studia. Pytanie, czy model biznesowy oparty na kosztownych grach wydawanych w pełnej cenie pozostaje opłacalny w obecnych realiach rynkowych, pozostaje bez jednoznacznej odpowiedzi.
Co stało się z Ubisoft Polska?
Oddział w Warszawie, odpowiedzialny za dystrybucję i polonizację gier, działał od 2008 roku. Pierwszym tytułem przygotowanym przez ten oddział był Far Cry 2.
Czy Ubisoft mógł zostać przejęty przez Electronic Arts?
W 2004 roku EA nabyło blisko jedną piątą udziałów w firmie, co wywołało spekulacje o wrogim przejęciu. Do przejęcia nie doszło, a kilka lat później EA sprzedało swoje udziały. Gdyby scenariusz się ziścił, Ubisoft prawdopodobnie przestałby istnieć jako samodzielny podmiot, podobnie jak wiele studiów wchłoniętych przez duże korporacje w tamtym okresie.
Fot. Ubisoft / Wikimedia Commons (Public domain)
Komentarze (0)