Borusowa to wieś w gminie Gręboszów w powiecie dąbrowskim, znana z promu linowego przez Wisłę łączącego ją z Nowym Korczynem. We wsi zachowały się kaplica mszalna i park dworski wpisane do rejestru zabytków. Sprawdź, co warto wiedzieć przed wizytą i dlaczego status przeprawy warto zweryfikować przed przyjazdem.
Borusowa to wieś w gminie Gręboszów, która wyróżnia się na tle okolicznych miejscowości czymś nieoczywistym: przeprawą promową przez Wisłę prowadzącą na drugi brzeg rzeki, do Nowego Korczyna. To połączenie odnotowuje angielska Wikipedia, podczas gdy polskie źródła o nim milczą.
Najważniejsze:
- Borusowa należy do gminy Gręboszów, powiatu dąbrowskiego i województwa małopolskiego; przez wieś wiedzie droga wojewódzka nr 973.
- Przez Wisłę działa tu prom linowy zwany Borusowa Ferry, łączący wieś z Nowym Korczynemczynem po stronie świętokrzyskiej, choć jego aktualny status i rozkład jazdy nie wynikają z dostępnych źródeł encyklopedycznych.
- Do rejestru zabytków nieruchomych wpisano kaplicę mszalną pod wezwaniem Opieki Matki Boskiej wraz z drzewostanem i ogrodzeniem oraz park dworski.
- W ciągu kilku dekad wieś kilkakrotnie zmieniała przynależność administracyjną, w tym przez pewien czas pełniła rolę centrum gromady.
Położenie i dojazd
Wieś leży w południowej Polsce, w powiecie dąbrowskim, w gminie Gręboszów, w granicach województwa małopolskiego. Droga wojewódzka nr 973 przebiega przez Borusową.
Prom przez Wisłę, przeprawa o nieznanym dziś statusie
Angielska Wikipedia informuje, że przez Wisłę kursuje tu prom linowy łączący Borusową z Nowym Korczynem, określany mianem Borusowa Ferry. Prom linowy różni się od typowej jednostki napędzanej silnikiem tym, że porusza się wzdłuż stalowej liny rozpiętej między brzegami, wykorzystując siłę nurtu rzeki. Dla podróżnych taka przeprawa może oznaczać skrót w porównaniu z objazdem przez stały most.
Warto jednak zachować ostrożność: polskie źródła encyklopedyczne tej przeprawy w ogóle nie odnotowują, a angielska Wikipedia nie podaje żadnych danych o rozkładzie jazdy, sezonowości ani aktualnym stanie technicznym promu. Nie wiadomo więc, czy prom działa regularnie, sezonowo, czy może od pewnego czasu w ogóle nie funkcjonuje. Osoby planujące skorzystanie z przeprawy powinny z wyprzedzeniem zweryfikować jej status bezpośrednio w urzędzie gminy Gręboszów.
Historia administracyjna: kilka reform, jedno pokolenie
Borusowa kilkakrotnie zmieniała rolę i przynależność w strukturach administracyjnych państwa. Przez pewien czas, między połową a końcem lat pięćdziesiątych, wieś była siedzibą władz odrębnej gromady Borusowa, pełniąc funkcję lokalnego centrum dla okolicznych miejscowości. Po likwidacji tej jednostki weszła w skład gromady Gręboszów. Kolejna zmiana nastąpiła wraz z reformą podziału administracyjnego kraju w połowie lat siedemdziesiątych, kiedy Borusowa trafiła do województwa tarnowskiego i pozostawała w jego granicach przez ponad dwie dekady. Dopiero reforma z końca lat dziewięćdziesiątych przyporządkowała ją do obecnych struktur: województwa małopolskiego i powiatu dąbrowskiego.
Zabytki: kaplica i park dworski jako zapis przeszłości wsi
W Borusowej zachowały się dwa obiekty objęte ochroną konserwatorską. Pierwszym jest kaplica mszalna pod wezwaniem Opieki Matki Boskiej, chroniona nie tylko jako budynek, lecz wraz z otaczającym ją drzewostanem i ogrodzeniem, co sugeruje, że całe założenie było traktowane jako spójna kompozycja przestrzenna. Drugim jest park dworski, wskazujący na istnienie w przeszłości siedziby ziemiańskiej w tej miejscowości.
Zestawienie tych dwóch obiektów mówi coś o dawnej strukturze społecznej wsi: kaplica obsługiwała potrzeby religijne lokalnej społeczności, park dworski zaś był elementem reprezentacyjnym założenia szlacheckiego. Oba przetrwały kolejne zmiany administracyjne i figurują w rejestrze zabytków nieruchomych prowadzonym dla województwa małopolskiego.
Często zadawane pytania
Czy prom w Borusowej działa i kiedy można z niego skorzystać?
Angielska Wikipedia odnotowuje istnienie promu linowego łączącego Borusową z Nowym Korczynem, jednak dostępne źródła nie podają żadnych informacji o rozkładzie jazdy, sezonowości ani aktualnym stanie przeprawy. Przed wizytą warto skontaktować się z urzędem gminy Gręboszów, by potwierdzić, czy i kiedy prom kursuje.
Czym jest prom linowy i czym różni się od zwykłego promu?
Prom linowy porusza się po stalowej linie rozpiętej między brzegami rzeki, wykorzystując siłę nurtu wody zamiast silnika. Pozwala to na przeprawę bez paliwa i z mniejszą obsługą, ale ogranicza też możliwości manewrowania i zależy od warunków na rzece.
Jakie zabytki warto zobaczyć w Borusowej?
Do rejestru zabytków wpisano kaplicę mszalną pod wezwaniem Opieki Matki Boskiej wraz z jej drzewostanem i ogrodzeniem oraz park dworski, pozostałość dawnego założenia ziemiańskiego.
Czy Borusowa zawsze należała do powiatu dąbrowskiego?
Nie. Przez ponad dwie dekady wieś wchodziła w skład województwa tarnowskiego, a wcześniej była siedzibą odrębnej gromady. Obecna przynależność do powiatu dąbrowskiego i województwa małopolskiego obowiązuje od reformy administracyjnej z końca lat dziewięćdziesiątych.
Fot. Jakub Hałun / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Komentarze (0)