Patrycja Soliman – aktorka Teatru Narodowego, której kariera zaczęła się jeszcze przed dyplomem

Patrycja Soliman weszła do Teatru Narodowego jeszcze jako studentka, etat objęła tuż po dyplomie – i w ciągu dwóch lat zdobyła dwie nagrody branżowe. Jak wyglądała ta ścieżka i co mówi o niej wybór repertuaru?

Patrycja Soliman to aktorka, której droga do Teatru Narodowego w Warszawie przebiegła wyjątkowo szybko, pierwsze kroki na tej scenie stawiała jeszcze jako studentka. Urodzona w Kairze, z ojcem Egipcjaninem i matką Polką, zbudowała pozycję przede wszystkim w teatrze, gdzie klasyczny repertuar i zaufanie konkretnych reżyserów wyznaczyły charakter jej zawodowej tożsamości.

Najważniejsze:

• Urodzona 3 grudnia 1981 roku w Kairze, pochodzi z rodziny o mieszanych korzeniach, ojciec jest Egipcjaninem, matka Polką
• Dyplom Akademii Teatralnej w Warszawie uzyskała w 2006 roku, ale na scenie Teatru Narodowego pojawiła się już dwa lata wcześniej, jako studentka
• Etat w Teatrze Narodowym objęła od 1 września 2006 roku, bezpośrednio po ukończeniu studiów, co nie jest standardową ścieżką dla absolwentów
• W ciągu zaledwie siedmiu lat zagrała co najmniej trzynaście ról teatralnych, w tym cztery w sztukach Czechowa, to sygnał świadomego profilowania przez teatr, nie przypadkowe angaże
• Agnieszka Glińska obsadziła ją czterokrotnie, Jan Englert trzykrotnie, powtarzalność współpracy z tymi samymi reżyserami to w środowisku teatralnym konkretny rodzaj potwierdzenia
• Ma dwie córki, w tym Franciszkę ze związku z aktorem Adamem Ferencym

Sekwencja, którą warto rozumieć dokładnie: student, gość, etatowiec

Chronologia jej wejścia do Teatru Narodowego wymaga precyzji, bo łatwo ją uprościć w sposób, który zniekształca sens. W 2004 roku, będąc na trzecim roku studiów w Akademii Teatralnej w Warszawie, zagrała rolę tytułowej bohaterki w sztuce Janusza Głowackiego Kopciuch w reżyserii Willa Pomerantza, i był to jej debiut na deskach Teatru Narodowego. Nie był to jednak etat ani stałe zatrudnienie: była studentką zaproszoną do konkretnej produkcji. Studia ukończyła w 2006 roku. Etat w Teatrze Narodowym objęła formalnie 1 września 2006 roku, równolegle podejmując współpracę z Teatrem Dramatycznym im. Gustawa Hołoubka w Warszawie.

Co ta sekwencja oznacza w praktyce? Możliwość zagrania w Teatrze Narodowym jako student to rzadkość, oznacza, że kierownictwo artystyczne uznało ją za wystarczająco dojrzałą scenicznie, by włączyć ją do produkcji repertuarowej. Natomiast etat bezpośrednio po dyplomie, bez okresu oczekiwania, jest wśród absolwentów akademii teatralnych wyjątkiem, a nie regułą. Dla porównania: wielu absolwentów tych samych roczników przez lata funkcjonuje w systemie kontraktów i zastępstw, nie obejmując stałych etatów w teatrach tej rangi.

Czechow cztery razy, Szekspir dwa razy: co wynika z repertuaru

Między 2004 a 2010 rokiem Soliman zagrała co najmniej trzynaście ról teatralnych. Gdy przyjrzeć się repertuarowi, dominuje klasyka europejska, i to w konkretnym układzie. Czechow pojawia się czterokrotnie: Sonia, Irina, Masza, Sasza. Szekspir dwukrotnie: Bianka w Otellu i Beatrycze w Wiele hałasu o nic. Do tego Eurypides, Fredro, Witkiewicz, Perzyński, Weiss, Auster.

Czytaj także: Doda – dwie dekady na szczycie. Kariera, która wymknęła się regułom polskiego rynku muzycznego

To nie jest kariera zbudowana na rolach głównych w popularnym repertuarze, to kariera zakorzeniona głęboko w klasyce, z wyraźną specjalizacją w dramaturgii psychologicznej. Uczciwie postawić pytanie o charakter tych ról. Beatrycze w Wiele hałasu o nic to jedna z czołowych postaci komedii Szekspira. Aniela w Ślubach panieńskich Fredry, podobnie. Ale Bianka w Otellu to rola drugoplanowa, Arycja w Fedrze postać o mniejszym wymiarze scenicznym. Obraz jest niejednorodny: Soliman gra zarówno role wiodące, jak i charakterystyczne, drugoplanowe. To raczej aktorka repertuarowa o szerokim zakresie, niż gwiazda budująca pozycję wyłącznie na rolach tytułowych.

Trzy angaże u Jana Englerta, cztery u Agnieszki Glińskiej, to nie przypadkowe zbiegi okoliczności. W teatrze repertuarowym reżyser, który wraca do tej samej aktorki przy kolejnych produkcjach, wyraża konkretną opinię o jej możliwościach. Glińska obsadzała Soliman zarówno w Czechowie, jak i w innym repertuarze. Englert powierzał jej role w klasyce polskiej i rosyjskiej. Różnorodność tych wyborów sugeruje, że była traktowana jako aktorka o szerokich możliwościach, nie wyłącznie jako specjalistka od jednego typu postaci.

Ekran jako uzupełnienie, nie centrum

Na ekranie zadebiutowała wcześniej niż na scenie, w 2002 roku, w filmie Dzień świra, jeszcze przed teatralnym debiutem w Kopciuchu. Kolejne lata przyniosły kilka ról kinowych: zagrała między innymi Wisławę w filmie o Karolu Wojtyle, wystąpiła w Jasminum, Ogrodzie Luizy, Statku oraz Zagraj ze mną. Pojawia się też w serialach, od Gliny i Na dobre i na złe, przez Pensjonat pod Różą i M jak miłość, po Ekipę, Londyńczyków i Barwy szczęścia.

Zestawienie obu ścieżek jest wymowne. W teatrze, etat, nagrody, kilkanaście ról w siedmiu latach, powtarzalne współprace z reżyserami. Na ekranie, role epizodyczne i drugoplanowe rozłożone na lata, bez wyraźnego przełomu. To układ charakterystyczny dla aktorów, którzy świadomie albo z wyboru środowiska zakotwiczają się w teatrze. Kino i telewizja są obecne, ale nie definiują kariery.

Dwie nagrody w dwa lata: szybkie potwierdzenie pozycji

W roku ukończenia studiów, 2006, Soliman otrzymała drugą nagrodę jury na Festiwalu Szkół Teatralnych w Łodzi. Wyróżnienie przyznano jej za podwójną rolę w czechowowskich Trzech siostrach oraz za postać służącej w spektaklu opartym na sztuce Witkiewicza. Festiwal gromadzi studentów akademii teatralnych z całej Polski, więc nagroda na tym etapie jest realną, mierzalną oceną, nie honorowym wyróżnieniem za obecność.

Rok później, w 2007 roku, przyznano jej Nagrodę im. Andrzeja Nardellego za najlepszy debiut aktorski sezonu w Teatrze Narodowym, za role Arycji w Fedrze i Anieli w Ślubach panieńskich. Dwie nagrody w ciągu dwóch lat bezpośrednio po dyplomie to rzadki przypadek tak szybkiego formalnego potwierdzenia pozycji w środowisku teatralnym.

Fot. Toniklemm / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)