„Sacré Coeur” – film, którego francuskie kina się bały. Dlaczego dokument o Sercu Jezusa stał się kulturowym fenomenem?

We Francji, kraju uznawanym za bastion świeckości, trudno o film, który jednocześnie przyciąga rekordowe tłumy do kin i… jest bojkotowany przez instytucje publiczne. A jednak „Sacré Coeur” właśnie tego dokonał. Dokument o objawieniach Najświętszego Serca Jezusa św. Małgorzacie Marii Alacoque – wydawałoby się temat niszowy, przeznaczony głównie dla wierzących – stał się jednym z najbardziej komentowanych dzieł tego roku. Ponad 400 tysięcy widzów w niespełna półtora miesiąca, kolejki przed kinami, pełne sale. Jednocześnie anulowane pokazy, zakazy promocji i oskarżenia o łamanie zasad laickości. To nie jest zwykła premiera. To kulturowe trzęsienie ziemi.

Fenomen, którego nikt się nie spodziewał

Film, zrealizowany z okazji 350. rocznicy objawień w Paray-le-Monial, łączy rekonstrukcje historyczne, świadectwa i komentarze ekspertów. Twórcy – Steven Gunnell i jego żona Sabrina – traktowali go przede wszystkim jako osobiste świadectwo wiary. Tymczasem stał się symbolem czegoś znacznie większego: powrotu religii do przestrzeni publicznej we Francji.

Media mówią wprost:

• „kolejki, jakich nie widzieliśmy od lat” (francuskie portale),
• „dyskretny, ale realny powrót religii do debaty społecznej” („Le Figaro”),
• „bezprecedensowa popularność jak na dokument” („La Croix”).

Co ciekawe, widownia jest bardzo zróżnicowana: od katolików, przez osoby poszukujące duchowości, po zwykłych ciekawych widzów.

To sygnał, że temat wiary – długo marginalizowany – znów zaczyna rezonować.

Laickość kontra religia – spór, który znów wybucha

Sukces filmu wywołał gwałtowne reakcje. W Marsylii miejski dom kultury odwołał pokaz, powołując się na „naruszenie zasady laickości”. Agencja reklamowa obsługująca metro i dworce odmówiła ekspozycji plakatów, uznając je za „prozelityczne”.

Paradoks? W kraju, który deklaruje wolność słowa i pluralizm, film religijny spotyka się z ograniczeniami, podczas gdy kino polityczne czy ideologiczne nie wywołuje podobnych problemów.

Debata o świeckości państwa nabrała nowego wymiaru: gdzie kończy się neutralność, a zaczyna cenzura?

Krytyka także z wnętrza Kościoła

Choć film zdobywa uznanie wielu duchownych, nie brakuje głosów krytycznych. Część katolików zarzuca twórcom pominięcie roli jezuitów – zwłaszcza Claude’a de La Colombière, spowiednika św. Małgorzaty Marii, którego zakon miał ogromny wpływ na rozwój kultu Serca Jezusa.

To nie jest niewielki detal: duchowość Serca Jezusowego do dziś inspiruje miliony osób, a papież Franciszek poświęcił jej swoją ostatnią encyklikę.

„Film, który otwiera serca”

Z kolei ks. Pascal Ide widzi w „Sacré Coeur” coś więcej niż dokument religijny. Jego zdaniem produkcja „odpolitycznia centralną prawdę chrześcijaństwa” i ukazuje Boga jako bliskiego człowiekowi.

Najbardziej poruszyło mnie intensywne pragnienie Jezusa, by dotrzeć do każdego osobiście

– mówi Ide.

I być może właśnie to tłumaczy sukces filmu: emocjonalny, osobisty przekaz, który trafia poza granice Kościoła.

Fenomen, który wykracza poza religię

„Sacré Coeur” określa się dziś jako:

• „przystępny katechizm”
• „dzieło misyjne”
• „głos zabierający w publicznej debacie”

Biskupi polecają go na stronach diecezji, widzów przybywa, a dyskusja narasta.

Film, który miał być niszowy, stał się symbolem: nie tylko wiary, lecz także walki o miejsce religii we współczesnym, świeckim społeczeństwie.

Jedno jest pewne – Francja znów musi zmierzyć się z pytaniem, które przez lata starała się omijać:

Czy religia może mieć publiczny głos?

„Sacré Coeur” sprawił, że już nie da się tego tematu uciszyć.