Pięciu nadawców, blisko dwie dekady obecności na polskich antenach i ani jednego finału. Beverly Hills, 90210 zrewolucjonizowało telewizję młodzieżową, podejmując tabu tematy jak AIDS, rasizm czy uzależnienia, a w Polsce funkcjonowało jako serial permanentnie niedokończony. Ostatnie trzy sezony nigdy nie trafiły na żadną krajową antenę.
Pięciu różnych nadawców, blisko dwie dekady obecności na polskich antenach, Beverly Hills, 90210 to zjawisko, które zrewolucjonizowało telewizję młodzieżową na świecie, a w Polsce funkcjonowało przez blisko dwie dekady.
Najważniejsze:
- Serial jako jeden z pierwszych w historii telewizji młodzieżowej konsekwentnie podejmował tematy uznawane za tabu: gwałt, AIDS, uzależnienia, rasizm, antysemityzm i samobójstwa
- W Polsce produkcję pokazywały kolejno TVP, TVN, TV4, Polsat i CBS Drama
- Stacja, która w ostatnich latach dotarła najdalej, zakończyła działalność, zanim zdążyła pokazać ostatnie sezony
- Z serialu wyrosło całe telewizyjne uniwersum, obejmujące spin-offy oraz bezpośrednią kontynuację
Produkcja, która przepisała zasady telewizji dla nastolatków
Gdy Beverly Hills, 90210 trafiło na anteny, telewizja młodzieżowa operowała głównie bezpiecznymi opowieściami, w których poważniejsze problemy społeczne albo nie istniały, albo były traktowane powierzchownie. Produkcja Aarona Spellinga zerwała z tym modelem, włączając do fabuły wątki dotyczące gwałtu, alkoholizmu, uzależnień, przemocy domowej, antysemityzmu, rasizmu, homoseksualizmu, samobójstw, ciąży w młodym wieku oraz AIDS. Żaden z tych tematów nie był dotąd tak konsekwentnie obecny w serialu skierowanym do nastoletniej widowni, co sprawiło, że produkcja wybiła się ponad standard gatunku i zdobyła status tytułu kultowego. Nie chodzi tu wyłącznie o sympatię widowni wobec bohaterów, lecz o gotowość twórców do mówienia o rzeczach, które telewizja wolała przemilczać.
Punktem wyjścia fabuły była historia bliźląt Brendy i Brandona Walshów, którzy wraz z rodziną porzucili dotychczasowe życie w Minnesocie, by przenieść się do Kalifornii po tym, jak ojciec dostał tam pracę. Zderzenie wartości wyniesionych z prowincjonalnego środowiska ze światem Beverly Hills, gdzie status majątkowy determinował niemal wszystko, stało się osią dramaturgiczną całej opowieści. Tytuł serialu bezpośrednio nawiązuje do kodu pocztowego tej ekskluzywnej dzielnicy, jednego z najbardziej rozpoznawalnych symboli zamożności w popkulturze.
Polska historia bez zakończenia: anatomia dwóch dekad emisji
Żaden inny zagraniczny serial nie przechodził przez ręce tylu polskich nadawców przy tak konsekwentnym omijaniu ostatnich odcinków. TVP jako pierwsza podjęła emisję w połowie lat dziewięćdziesiątych, przerywając ją przed końcem piątego sezonu. Zaledwie kilka tygodni po tym przerwaniu, w październiku tego samego roku, serial przejął TVN, który właśnie startował jako nowa stacja i zdecydował się pokazywać go codziennie w godzinach popołudniowych, zaczynając od początku. Po kilku latach regularnej emisji, obejmującej przesunięcia między pasmem popołudniowym a wieczornym i kilkukrotne zmiany godzin, TVN jako jedyna stacja zdołał wyemitować wszystkie dziesięć sezonów, kończąc tę przygodę na początku 2003 roku.
Kolejne powroty były jednak coraz krótsze. TV4 przed wakacjami 2007 roku zatrzymała się po dwóch sezonach. Polsat, który na początku 2008 roku postawił na rozbudowaną kampanię reklamową i emisję o godzinie siedemnastej, przesunął serial na późniejszy ranek po tym, jak widownia okazała się mniejsza niż oczekiwano, i zakończył emisję po piątym sezonie jeszcze tego samego lata. TV4 wróciła do tytułu jesienią 2008 roku, tym razem startując od sezonu trzeciego, i ponownie zatrzymała się na sezonie piątym na początku 2009 roku.
Czytaj także: TVN: historia polskiej stacji, która zmieniała właścicieli, biła rekordy i przetrwała polityczny atak
Najbliżej finału podeszła CBS Drama, która od początku 2014 roku systematycznie emitowała kolejne sezony, docierając do sezonu siódmego. Stacja zakończyła jednak działalność z końcem 2016 roku, a trzy ostatnie sezony nigdy nie zostały przez nią pokazane.
Wzorzec, który wyłania się z tej historii, jest zastanawiający. Żadna ze stacji nie traktowała emisji jako zobowiązania wobec widowni, lecz jako element układanki programowej, który można przestawić lub usunąć w zależności od wyników oglądalności lub własnej sytuacji finansowej. Polsat wprost przyznał, że frekwencja nie spełniła oczekiwań, przesuwając serial na mniej eksponowaną godzinę. Pozostałe stacje milczały, po prostu znikając z tytułem z anteny. Efekt jest taki, że produkcja, która gdzie indziej była oglądana do końca, w Polsce funkcjonuje jako zjawisko trwale okrojone.
Telewizyjne uniwersum zbudowane wokół jednego serialu
Popularność Beverly Hills, 90210 otworzyła drogę kolejnym produkcjom osadzonym w tym samym świecie. Pierwszym spin-offem było Melrose Place, skupione na grupie znajomych mieszkających w West Hollywood, starszych o pokolenie od bohaterów z Beverly Hills. Pomost między obiema produkcjami stanowiła postać Jake’a Hansona grana przez Granta Showa, który wcześniej pojawił się gościnnie w Beverly Hills, 90210 jako były związek Kelly Taylor i znajomy Dylana. Kilkoro aktorów z oryginalnego serialu, między innymi Jennie Garth, Brian Austin Green oraz Ian Ziering, pojawiło się w kilku pierwszych odcinkach Melrose Place, a Tori Spelling w dwóch z nich.
Bezpośrednio z Melrose Place wyrósł kolejny tytuł, znany w Polsce jako Agencja modelek, opowiadający o życiu zawodowym i prywatnym młodych modelek pracujących w agencji prowadzonej przez matkę jednej z bohaterek Melrose Place. W polskim obiegu ta produkcja funkcjonowała pod dwoma tytułami: TVN emitował ją jako Modelki, a CBS Drama od połowy 2014 roku jako Agencję modelek. Grant Show pojawił się i w tej produkcji, kontynuując rolę, którą zagrał w poprzednich tytułach z tego cyklu. Franczyza doczekała się też bezpośredniej kontynuacji zatytułowanej po prostu 90210, tym razem śledzącej rodzinę Wilsonów przybyłą z Kansas do Beverly Hills.
Produkcja jako trampolina dla przyszłych gwiazd
Przez lata emisji Beverly Hills, 90210 pełniło też funkcję platformy dla aktorów i muzyków, którzy dopiero zaczynali kariery lub chcieli wzmocnić swoją rozpoznawalność. W rolach epizodycznych pojawiali się między innymi Jessica Alba, Matthew Perry, Lucy Liu, Eva Longoria i Denise Richards, a także Ray Wise i Dom DeLuise. W gościnnych występach jako oni sami albo w krótkich rolach pokazywali się artyści muzyczni, między innymi Christina Aguilera, Maroon 5, Goo Goo Dolls, The Cardigans i The Flaming Lips, a także Burt Reynolds i Rosie O’Donnell. Lista ta wskazuje, że przez długi czas obecność w tym serialu traktowana była jako sygnał rozpoznawalności wystarczającej, by trafić do produkcji o ugruntowanej pozycji, co działało w obie strony: gwiazda uwiarygadniała odcinek, a odcinek eksponował gwiazdę przed widownią liczoną w milionach.
Dlaczego ten serial wciąż wart jest uwagi
Beverly Hills, 90210 nie jest jedynie obiektem nostalgii. To produkcja, która przetarła szlak dla całego nurtu telewizji młodzieżowej gotowej rozmawiać z widownią jak z dorosłymi ludźmi, zdolnymi zmierzyć się z trudnymi tematami. Każdy serial dla nastolatków, który po nim sięgał po wątki uzależnień, przemocy czy seksualności, działał na gruncie, który Beverly Hills, 90210 jako jeden z pierwszych przygotowało.
Polska historia emisji tej produkcji ma jednak wymiar osobny i pod wieloma względami bardziej wymowny niż sam serial. Przez niemal dwie dekady tytuł pojawiał się i znikał z anteny, zmieniał właścicieli, pory i pasma. To rzadki przypadek, kiedy decyzje licencyjne i programowe kilku kolejnych nadawców na trwałe ukształtowały sposób, w jaki cały tytuł funkcjonuje w pamięci zbiorowej.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego późniejsze emisje Beverly Hills, 90210 w Polsce były przerywane?
TVN jako jedyna stacja pokazała wszystkie odcinki, kończąc emisję na początku 2003 roku. Późniejsze emisje, prowadzone przez TV4, Polsat i CBS Drama, były przerywane z różnych powodów: słabszej oglądalności niż oczekiwano, decyzji programowych lub, w przypadku CBS Drama, zamknięcia samej stacji. Żaden z tych nadawców nie dotarł do finału serialu.
Czy sezony 8, 9 i 10 były dostępne dla polskich widzów w telewizji po zakończeniu emisji przez TVN?
Nie emitowała ich żadna z późniejszych stacji. CBS Drama, która w ostatnich latach dotarła najdalej, nie wyemitowała sezonów 8–10, po czym zamknęła działalność z końcem 2016 roku.
Jakie tematy społeczne podejmował serial i dlaczego było to wyjątkowe?
Produkcja konsekwentnie włączała do fabuły wątki gwałtu, alkoholizmu, uzależnień, przemocy domowej, antysemityzmu, rasizmu, homoseksualizmu, samobójstw, ciąży w młodym wieku oraz AIDS. Dla serialu kierowanego do nastolatków, emitowanego na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, było to podejście niespotykane w takim zakresie i konsekwencji.
Jakie spin-offy i kontynuacje powstały na bazie tego serialu?
Bezpośrednim spin-offem było Melrose Place, z którego z kolei wyrosła Agencja modelek. Obie produkcje łączyły z oryginalnym serialem wspólne postacie i aktorzy. Poza tym powstała bezpośrednia kontynuacja zatytułowana 90210, oparta na nowej rodzinie przybyłej do Beverly Hills. W Polsce Agencja modelek była dostępna pod tytułem Modelki na TVN oraz pod oryginalnym tytułem na CBS Drama.
Fot. Snaevar / Wikimedia Commons (FAL)
Komentarze (0)