Nowe badanie z Michigan State University wyjaśnia, dlaczego jabłka Honeycrisp bywają gorzkie i pokryte ciemnymi plamami. Winowajcą okazuje się zbyt szybkie tempo wzrostu, które zaburza transport wapnia w tkance owocu. Dotknięte owoce stają się niesprzedawalne, a problem narasta jeszcze przed zbiorem.
Jesień to sezon jabłkowy, ale część owoców trafia do kosza zamiast do skrzynki. Ciemne plamy, gorzki smak, zmarnowane zbiory, to skutki zjawiska zwanego stippe, które według nowego badania ma związek z tym, jak szybko jabłko rosło na drzewie. Naukowcy po raz pierwszy opisali biologiczny mechanizm, który to wyjaśnia.
Najważniejsze:
- Stippe (gorzka plamistość) to niedobór wapnia objawiający się ciemnymi plamami obumarłej tkanki w skórce i miąższu jabłka.
- Szybsze tempo wzrostu jabłek zwiększa częstotliwość i nasilenie gorzkiej plamistości, to wniosek z badania opublikowanego w „Journal of Experimental Botany”.
- Dotknięte owoce zwykle tracą wartość handlową i stają się niesprzedawalne, szczególnie po okresie przechowywania.
- Badacze wskazują, że stippe powstaje głównie przed zbiorem i właśnie wtedy powinny być stosowane strategie zapobiegawcze.
Problem, który kosztuje sadowców więcej niż widać na skórce
Gorzka plamistość podskórna to bolączka znana sadownikom od dawna, ale jej skala ekonomiczna jest poważna, dotknięte jabłka w praktyce przestają się nadawać do sprzedaży. Stippe objawia się ciemnymi plamami obumarłej tkanki, widocznymi zarówno na skórce, jak i w miąższu. Owoc nie tylko wygląda nieapetycznie, ale może też smakować gorzko. Przechowywanie po zbiorze pogłębia objawy, jabłko, które przy zerwaniu wygląda jeszcze znośnie, po pewnym czasie ujawnia skalę problemu, który narastał od początku wegetacji.
Źródłem stippe jest niedobór wapnia w tkance owocu. Wcześniejsze badania wskazywały już, że większe jabłka są bardziej podatne na tę wadę, jednak dotąd brakowało wyjaśnienia, jaki mechanizm biologiczny za tym stoi. Właśnie tę lukę postanowił wypełnić zespół Todda Einhorna z Michigan State University.
Dlaczego tempo wzrostu ma znaczenie i jak to sprawdzono
W pracy opublikowanej w „Journal of Experimental Botany” badacze wykazali, że gdy jabłko rośnie zbyt szybko, transport wapnia przez tkankę owocu w kierunku skórki zostaje zaburzony. To właśnie może sprzyjać gorzkiej plamistości. Innymi słowy: nie chodzi tylko o wielkość owocu samą w sobie, ale o dynamikę jego wzrostu, tempo, w jakim jabłko przybywa na wadze i objętości.
By to udowodnić, naukowcy zastosowali metodologię, która pozwala kontrolować tempo wzrostu bez ingerencji chemicznej. Na jabłoniach odmiany Honeycrisp uprawianych w różnych warunkach manipulowali liczbą owoców na jednym drzewie. Gdy jabłek było mało, każde z nich miało dostęp do większej ilości składników odżywczych i rosło szybciej, osiągając większe rozmiary. Na drzewach obciążonych większą liczbą owoców każdy owoc rósł wolniej i był mniejszy, zasoby były dzielone między więcej odbiorców. Podejście to pozwoliło oddzielić efekt tempa wzrostu od innych czynników środowiskowych, które trudniej kontrolować w warunkach polowych.
W uzupełniającym eksperymencie badacze sztucznie zacieniali jabłka, by tymczasowo spowolnić ich wzrost i w ten sposób bezpośrednio zweryfikować hipotezę. Okazało się też, że nasilenie stippe obserwowane po zbiorach, podczas przechowywania, pokrywało się z tym, co było widoczne już w momencie zerwania owocu z drzewa.
Czy inne odmiany są bezpieczne? Czego badanie nie mówi
Badanie skupia się wyłącznie na odmianie Honeycrisp, dużej, soczystej i szczególnie popularnej, ale też wyjątkowo podatnej na stippe. Źródło nie podaje danych o tym, czy inne odmiany jabłek są odporne na ten mechanizm czy jedynie mniej na niego narażone ze względu na wolniejsze tempo wzrostu lub inną budowę tkanki. To naturalne pytanie, które pozostaje bez odpowiedzi w obecnym badaniu. Wiadomo natomiast, że zależność między tempem wzrostu a transportem wapnia opisuje mechanizm biologiczny, nie cechę wyłącznie tej jednej odmiany, co sugeruje, że może mieć szersze zastosowanie w sadownictwie.
Co to oznacza dla upraw i kiedy działać
Dla sadowników wniosek jest konkretny. Jak wskazał Einhorn, dane sugerują, że stippe powstaje przede wszystkim w okresie poprzedzającym zbiory i właśnie wtedy należy stosować potencjalne metody przeciwdziałania. Działania po zbiorze, np. odpowiednie warunki chłodnicze, mogą ograniczać pogłębianie się objawów, ale nie eliminują problemu, który narastał na drzewie.
Dla konsumenta przekaz jest prostszy: jabłko rosnące w zbyt komfortowych warunkach, z dostępem do obfitych zasobów i bez konkurencji ze strony sąsiednich owoców, częściej niesie w sobie ukrytą wadę. Widoczna zmiana może pojawić się dopiero po pewnym czasie przechowywania, choć przyczyna sięga początku sezonu wegetacyjnego.
Pytania, które warto zadać
Czy jako konsument mogę coś zrobić, gdy kupię jabłko ze stippe?
Źródło nie wskazuje metod na poziomie konsumenckim. Badanie koncentruje się na etapie uprawy, stippe to problem, który kształtuje się przed zbiorem, więc po zakupie jabłka trudno odwrócić ten proces. Wiadomo natomiast, że objawy mogą się nasilać podczas przechowywania, więc szybsze spożycie może ograniczyć pogłębianie się zmian.
Czy dotyczy to tylko odmiany Honeycrisp?
Badanie przeprowadzono wyłącznie na Honeycrisp. Opisany mechanizm, zaburzony transport wapnia przy szybkim wzroście, jest jednak zjawiskiem biologicznym, które może dotyczyć też innych odmian. Badanie nie rozstrzyga tej kwestii wprost.
Kiedy sadownicy powinni interweniować?
Według badaczy kluczowy jest okres przed zbiorem, to wtedy stippe się rozwija. Strategie ograniczające problem powinny być stosowane na tym etapie, a nie dopiero po zerwaniu owoców.
Fot. Joolsmagools ®️ / Pexels
Komentarze (0)