ciekawostki
Sportowiec – definicja szersza niż myślisz
-
Katowice: miasto, które wymyśliło się na nowo
21 sierpnia 2026
-
Praca – od wielkości fizycznej po porwany statek. Wszystkie znaczenia jednego słowa
Słowo „praca" to nie tylko oferty zatrudnienia ani wzór z fizyki. Kryją się za nim: tygodnik z przełomu XIX i XX wieku, porwany statek z 1953 roku, miejscowości w Polsce i na Białorusi oraz kilka odrębnych pojęć prawnych i ekonomicznych. Sprawdzamy, co naprawdę oznacza to jedno z najprostszych polskich słów.
-
Omega Speedmaster: od toru wyścigowego do Księżyca
Omega Speedmaster powstał w 1957 roku jako chronograf sportowy dla kierowców i pilotów – kosmos nie był w planach. Jak zegarek zaprojektowany pod tor wyścigowy pokonał Rolexa i Longines-Wittnauer w testach NASA i trafił na Księżyc? Historia przetargu, legend i ekstremalnych prób, które przetrwał tylko jeden zegarek.
-
Paliwo – czym naprawdę jest i dlaczego węgiel nie trafi do baku samochodu
Paliwo to pojęcie znacznie szersze niż stacja benzynowa. Obejmuje wszystko – od drewna w kominku po uran w reaktorze – choć ten ostatni rządzi się zupełnie innymi prawami. Sprawdź, jak trzy nakładające się osie podziału (pochodzenie, stan skupienia, zastosowanie) tłumaczą, dlaczego benzyna nie grzeje domu, a węgiel nie trafi do baku samochodu.
-
-
Polski Związek Działkowców: od ustawowego monopolu do stowarzyszenia ogrodowego
Przez ponad trzy dekady żaden ogród działkowy w Polsce nie mógł powstać poza strukturami Polskiego Związku Działkowców – ustawa zamykała taką możliwość. Dopiero wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2012 roku wymusił przebudowę tego modelu. Od 2014 roku PZD działa jako stowarzyszenie ogrodowe, jedno z wielu możliwych. Jak głęboka jest ta zmiana w praktyce – i czy działkowcy w ogóle ją odczuli?
-
Motocyklista – uprawnienia, środowisko i mity krążące po polskich drogach
Motocyklista to w rozumieniu prawa osoba z odpowiednimi uprawnieniami prowadząca jednoślad, pojazd z wózkiem bocznym lub trajkę po drogach publicznych. Polski system przewiduje pięć ścieżek uprawnień – od kategorii AM dla czternastolatków po pełną kategorię A od 24. roku życia. Środowisko motocyklistów jest wewnętrznie zróżnicowane, podzielone według typu maszyny i miejsca zamieszkania, a policyjne statystyki obalają mit o brawurze jednośladowców: w większości wypadków winę ponosi kierowca innego pojazdu.
-
TVN: historia polskiej stacji, która zmieniała właścicieli, biła rekordy i przetrwała polityczny atak
TVN to jedna z najważniejszych polskich stacji telewizyjnych, która od startu w październiku 1997 roku kilkukrotnie zmieniała właścicieli, biła rekordy oglądalności i przetrwała polityczny atak w postaci projektu ustawy „lex anty-TVN". Poznaj historię stacji, jej kluczowe programy i przełomowe momenty.
-
Polska Rzeczpospolita Ludowa: jak pozory legalności służą trwałemu przejęciu władzy
PRL istniała w latach 1944–1989, lecz jej korzenie sięgają rewolucji bolszewickiej 1917 roku. Była państwem niesuwerennym, politycznie zależnym od ZSRR, choć na papierze działały w niej różne partie i instytucje demokratyczne. Historia jej powstania to precyzyjna ilustracja mechanizmu pozorowanej demokracji: sfałszowane wybory 1947 roku, marionetka polityczna wzorowana na Polrewkomie z 1920 roku i zachodnie milczenie, które na pokolenia przypieczętowało los Polski.
-
-
Multi Multi: historia, zasady i matematyka gry, która zaczęła pod inną nazwą
Multi Multi istnieje od 1996 roku – przez pierwsze trzynaście lat jako Multi Lotek, od 2009 roku pod obecną nazwą. Zmiana nazwy przyniosła graczom dwa losowania dziennie zamiast jednego, nowe stawki i opcje dodatkowe. Sprawdź, co oznaczają szanse wynoszące jeden do ponad siedemnastu milionów, dlaczego regulamin zawiera przepis o ograniczeniu wypłaty wygranej i jak historia awarii maszyn losujących wpłynęła na wiarygodność całego systemu.
-
Pieniądz – czym jest, jakie pełni funkcje i co oznacza dla Twoich finansów
Pieniądz to nie tylko banknot w portfelu – to złożona instytucja społeczna pełniąca cztery ekonomiczne i pięć społecznych funkcji, których proporcje zmieniają się wraz z rozwojem obrotu bezgotówkowego. Dowiedz się, jak funkcja tezauryzacyjna reaguje na inflację, co CBDC zmienia w relacji obywatel–państwo i dlaczego wybór między gotówką a kartą to dziś decyzja o prywatności, nie tylko o wygodzie.
-
Omega Speedmaster: od toru wyścigowego do Księżyca – historia zegarka, który przetrwał tam, gdzie inne odpadły
Zanim trafił na nadgarstek astronauty na Księżycu, Omega Speedmaster był zegarkiem dla kierowców wyścigowych. Jak chronograf z 1957 roku przeszedł testy w próżni, ekstremalnych temperaturach i przy hałasie 130 decybeli – i dlaczego do dziś pozostaje jedynym zegarkiem dopuszczonym przez NASA do wyjść w otwarty kosmos.
-
ORP Wicher: wizytówka polskiej floty, która zginęła w trzecim dniu wojny
ORP Wicher, pierwszy nowoczesny okręt II Rzeczypospolitej, przez dekadę był wizytówką polskiej floty — okrętem flagowym, który eskortował prezydenta i marszałka, i dyplomatycznym posłańcem w europejskich portach. We wrześniu 1939 roku, jako jedyny polski kontrtorpedowiec na Bałtyku, wziął udział w kampanii i zginął w niej trzeciego dnia. Historia jego budowy, służby i końca to skondensowany obraz morskich ambicji i ograniczeń odrodzonej Rzeczypospolitej.
-
-
Kapibary weszły do parlamentu i „odwiedziły posłów”. Dlaczego internet oszalał na punkcie tych gryzoni
Gdy posłowie w brazylijskim stanie Mato Grosso przygotowywali się do obrad, do siedziby tamtejszego parlamentu weszły przez główne drzwi kapibary i spokojnie zwiedziły recepcję – poinformowała agencja Associated Press.
