Cztery tytuły Wielkiego Szlema, znicz olimpijski w Tokio i publiczne wyznanie o depresji, Naomi Ōsaka zmieniła kobiecy tenis nie tylko wynikami, lecz tym, co powiedziała między meczami. Analiza kariery i spuścizny japońskiej tenisistki.
Cztery tytuły Wielkiego Szlema, znicz olimpijski zapalony w Tokio, maseczki z imionami ofiar policyjnej przemocy i publiczne wyznanie o depresji. Naomi Ōsaka to zawodniczka, której znaczenie dla tenisa mierzy się nie tylko trofeum, lecz przede wszystkim tym, co powiedziała i zrobiła między meczami.
Najważniejsze:
- Ōsaka czterokrotnie sięgała po tytuł wielkoszlemowy: dwukrotnie na kortach Nowego Jorku oraz dwukrotnie w Melbourne
- Jako pierwsza tenisistka z Azji zdobyła trzy singlowe turnieje Wielkiego Szlema, co zmieniło percepcję geografii kobiecego tenisa
- Jej rezygnacja z French Open 2021 i publiczne ujawnienie depresji zmusiły środowisko tenisowe do rozmowy o zdrowiu psychicznym zawodników, rozmowy, której wcześniej konsekwentnie unikano
- W lipcu 2025 roku jej trenerem został Tomasz Wiktorowski, co otwiera kolejny rozdział kariery
Córka dwóch kontynentów, jedno miasto na starcie
Naomi Ōsaka przyszła na świat 16 października 1997 roku w Osace, jako córka Japonki i Haitańczyka. Jej tożsamość była wielokrotnie tematem publicznych dyskusji w Japonii, kraju, który przez lata miał ambiwalentny stosunek do obywateli o mieszanym pochodzeniu. Paradoks polega na tym, że właśnie ta zawodniczka stała się największą gwiazdą japońskiego tenisa i twarzą japońskiego sportu na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Tokio.
Pierwsze sukcesy na zawodowych kortach pojawiły się szybko. W 2015 roku triumfowała w zawodach WTA Rising Stars rozgrywanych w ramach Turnieju Mistrzyń, a kilka tygodni później dotarła do finału turnieju z niższej kategorii rankingowej, rozgrywanego w tajlandzkim Hua Hin. Rok 2016 przyniósł jej pierwsze starcie z ówczesną czołówką: w finale turnieju w Tokio przegrała z Caroline Wozniacką. Przegrała, ale pokazała, że potrafi dotrzeć do ostatniej rundy wśród najlepszych.
Indian Wells 2018: przełom, który nie był przypadkiem
Wiosną 2018 roku w Indian Wells Ōsaka wygrała swój pierwszy tytuł z najwyższej poniżej Wielkiego Szlema kategorii turniejowej. Ōsaka wygrała tam swój pierwszy tytuł z najwyższej poniżej Wielkiego Szlema kategorii turniejowej, eliminując po drodze Mariję Szarapową, Agnieszkę Radwańską, Karolínę Plíškovą i Simonę Halep. To był w istocie przekrój całej ówczesnej elity rankingowej, każda z tych czterech zawodniczek sama w sobie była kandydatką do tytułu. Wygrać ten turniej oznaczało wygrać z całym pokoleniem.
We wrześniu 2018 roku Ōsaka sięgnęła po tytuł na kortach US Open, pokonując w finale Serenę Williams. Był to jej pierwszy tytuł Wielkiego Szlema i zarazem jeden z najbardziej dramatycznych finałów w historii tego turnieju, mecz, który przeszedł do historii nie tylko ze względu na wynik.
Cztery tytuły, cztery różne rywalki, jeden wzorzec dominacji
W ciągu niespełna trzech lat Ōsaka wygrała cztery turnieje Wielkiego Szlema. Warto spojrzeć na zestawienie jej finałowych rywalek: Williams, Kvitová, Azaranka, Brady. To nie jest przypadkowa lista, to czołówka kobiecego tenisa minionej dekady. Żadne z tych zwycięstw nie było rozdaniem kart bez silnej opozycji.
| Turniej | Rok | Rywalka w finale | Wynik |
|---|---|---|---|
| US Open | 2018 | Serena Williams | 6:2, 6:4 |
| Australian Open | 2019 | Petra Kvitová | 7:6(2), 5:7, 6:4 |
| US Open | 2020 | Wiktoria Azaranka | 1:6, 6:3, 6:3 |
| Australian Open | 2021 | Jennifer Brady | 6:4, 6:3 |
Trzecie z tych zwycięstw, wrześniowe US Open 2020, miało dodatkowy wymiar statystyczny: Ōsaka stała się pierwszym zawodnikiem z Azji, który zdobył trzy singlowe tytuły Wielkiego Szlema. Kobiecy tenis przez dekady był zdominowany przez zawodniczki z Europy i obu Ameryk. Ōsaka nie tylko weszła do tej grupy, ustanowiła w niej rekord, którego nikt przed nią z tego kontynentu nie osiągnął, i zrobiła to przed ukończeniem dwudziestego czwartego roku życia. W Japonii jej kariery nie dało się już dłużej traktować jako ciekawostki, stała się punktem odniesienia dla całego regionu.
Przez część 2019 roku Ōsaka była liderką rankingu WTA, zajmując pierwszą pozycję od końca stycznia do późnego czerwca, a następnie przez kilka tygodni w sierpniu i wrześniu. Najwyższe miejsce w deblu to pozycja osiągnięta na początku kwietnia 2017 roku.
Maseczki, wycofanie i słowo, którego tenis nie chciał wymawiać
Podczas US Open 2020 Ōsaka wychodziła na kort w czarnych maskach ochronnych, na których widniały imiona i nazwiska czarnoskórych osób zabitych przez funkcjonariuszy policji w Stanach Zjednoczonych. Każdy mecz, inna twarz, inne nazwisko. Był to jeden z najbardziej konsekwentnie przeprowadzonych gestów politycznych w historii zawodowego sportu.
Czytaj także: Tenis: sport zapisany w słowach, historii i czterech turniejach
Jednak to, co wydarzyło się rok później przed French Open 2021, miało głębsze i trwalsze konsekwencje dla samego środowiska tenisowego. Ōsaka zapowiedziała, że zrezygnuje z obowiązkowych konferencji prasowych po meczach, wskazując na negatywny wpływ tych spotkań na jej samopoczucie psychiczne. Organizatorzy czterech turniejów Wielkiego Szlema zareagowali wspólnym komunikatem, grożąc karami finansowymi i wykluczeniem z zawodów. Ōsaka odpowiedziała wycofaniem się z turnieju, po wygranym meczu pierwszej rundy, i jednocześnie ujawniła, że od czasu wygranego US Open 2018 zmaga się z depresją.
Znaczenie tego wyznania trudno przecenić. Tenis od dziesięcioleci pielęgnuje kulturę stoickiej twardości: zawodnicy mają wygrywać albo przegrywać bez okazywania słabości, konferencje prasowe są obowiązkiem, a pytania mediów, bez względu na okoliczności, normą. Ōsaka, jedna z najbardziej rozpoznawalnych twarzy kobiecego tenisa i sportów w ogóle, powiedziała publicznie, że ta kultura ma cenę i że ona tę cenę poniosła. Środowisko tenisowe zostało postawione przed pytaniem, na które nie miało gotowej odpowiedzi: czy obowiązek konferencji prasowej jest ważniejszy niż dobrostan zawodnika?
Debata, którą wywołała, nie zakończyła się wraz z jej wyjazdem z Paryża. Kwestia zdrowia psychicznego zawodowych sportowców trafiła na agendy federacji i sponsorów, a jej decyzja dała innym zawodnikom punkt odniesienia, przykład, że można powiedzieć „nie” i wyjaśnić dlaczego, nawet gdy instytucje wywierają presję.
Znicz w Tokio i spuścizna, której nie mierzy się wynikami
23 lipca 2021 roku, podczas ceremonii otwarcia Letnich Igrzysk Olimpijskich w Tokio, Ōsaka zapaliła znicz olimpijski. Był to gest o silnym ładunku symbolicznym: zawodniczka o japońsko-haitańskich korzeniach, w kraju, który wciąż oswaja się z wielokulturowością, reprezentowała gospodarkę igrzysk w najważniejszym momencie ceremonii. Była przy tym pierwszą tenisistką lub tenisistą w historii, któremu przypadła ta rola.
Sezon 2022 przyniósł finał turnieju rangi WTA 1000 w Miami, w którym Ōsaka uległa Idze Świątek, zawodniczce budującej wówczas własną dominację w kobiecym tenisie. To zestawienie mówi wiele o zmieniającym się układzie sił: rok, w którym Świątek zaczynała epokę, był zarazem rokiem, gdy dotychczasowa liderka szukała drogi powrotu na szczyt.
Prywatność, macierzyństwo i polska nić w sztabie
Poza kortem Ōsaka tworzyła parę z amerykańskim raperem Cordae; związek zakończył się w 2025 roku. W lipcu 2023 roku urodziła córkę o imieniu Shai, jej narodziny zbiegły się z przerwą w zawodowej karierze tenisistki, która wróciła na korty jako matka.
W lipcu 2025 roku ogłoszono, że jej trenerem zostaje Tomasz Wiktorowski, Polak znany w świecie tenisa przede wszystkim ze współpracy z Igą Świątek, której towarzyszył w drodze na pozycję liderki rankingu WTA. Wybór Wiktorowskiego to sygnał, że Ōsaka poważnie traktuje sportowy powrót: zamiast trenera bliskiego jej dotychczasowym kręgom, postawiła na kogoś, kto już udowodnił zdolność do budowania kariery tenisistki na szczyt.
Ōsaka jest też laureatką wyróżnienia Barbie Shero, przyznawanego kobietom uznawanym za wzór do naśladowania dla młodszych pokoleń. To nie jest nagroda za wyniki rankingowe, to potwierdzenie, że jej wpływ na kulturę i społeczeństwo wykracza daleko poza statystyki WTA.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego wycofanie się Ōsaki z French Open 2021 było przełomem, a nie tylko skandalem?
Większość komentarzy skupiała się na konflikcie z organizatorami. Istota była inna: czołowa tenisistka świata powiedziała publicznie, że odnoszenie sukcesów sportowych i jednoczesne zmaganie się z depresją to możliwe i że kultura medialna wokół tenisa bywa dla zawodników destrukcyjna. Tenis, sport o silnie zakorzenionej tradycji stoickiej twardości, był zmuszony odpowiedzieć na pytanie, jak traktuje dobrostan psychiczny swoich zawodniczek. Że to pytanie w ogóle padło głośno, jest zasługą Ōsaki.
Co oznacza bycie pierwszą tenisistką z Azji z trzema tytułami Wielkiego Szlema?
Przez dekady kobiecy tenis był domeną zawodniczek z Europy i obu Ameryk. Azja pozostawała na marginesie rankingowej czołówki. Ōsaka nie tylko przełamała tę barierę, ale ustanowiła rekord, który dotąd nie został pobity i uczyniła to w wieku, w którym wiele jej rywalek dopiero wchodziło w fazę dojrzałości zawodowej.
Co oznacza zatrudnienie Tomasza Wiktorowskiego dla dalszej kariery Ōsaki?
Wiktorowski jest w środowisku tenisowym kojarzony przede wszystkim z prowadzeniem Igi Świątek, zawodniczki, która w tym samym okresie budowała dominację w kobiecym tenisie. Jego zatrudnienie przez Ōsakę to sygnał ambicji powrotu na czołowe pozycje rankingowe, a nie jedynie sporadycznych startów turniejowych.
Fot. AndrewHenkelman / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Komentarze (0)